Home / THINKDROPS / ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ / ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΕΣ / “Το θέατρο του Sabath” του Philip Roth

“Το θέατρο του Sabath” του Philip Roth

Ο άλλοτε σκανταλιάρης, εφευρετικός μαριονετίστας, ΜίκιΣάμπαθ, στα εξήντα τέσσερά του, εξακολουθεί να είναι προκλητικά ανταγωνιστικός και αχαλίνωτα λάγνος…

το θέατρο του sabath

Αλλά μετά τον θάνατο της ερωμένης του ο Σάμπαθ ξεκινάει ένα θυελλώδες ταξίδι στο παρελθόν του. Πολιορκημένος από τα φαντάσματα εκείνων που πολύ τον αγάπησαν και πολύ τον εμίσησαν, θα φθάσει στο χείλος της τρέλας και της εξόντωσης, έπειτα από διάφορες κωμικοτραγικές περιπέτειες.

“Το Θέατρο του Σάμπαθ” είναι μια σατιρική δημιουργία επικών διαστάσεων, και ο Μίκι Σάμπαθ είναι ο γαργαντουικός ήρωάς της.

Όσο για τον Φίλιπ Ροθ, σ’ αυτό το εικοστό πέμπτο βιβλίο του βρίσκεται στο απόγειο της δημιουργικής του ωριμότητας.

“Έχω ιδιαίτερη αδυναμία σ’ ένα βιβλίο που λέγεται “Θέατρο του Σάμπαθ”, το οποίο μισούν πολλοί. Δεν είναι βέβαια αυτός ο λόγος που μου αρέσει. Αλλά πιστεύω ότι έχει πολλή ελευθερία μέσα του. Αυτό αναζητάς ως συγγραφέας, όταν δουλεύεις: να χάνεις τις αναστολές σου, να σκαλίζεις βαθιά μέσα στη μνήμη σου και τις εμπειρίες και τη ζωή, και μετά να βρίσκεις την πρόζα που θα πείσει τον αναγνώστη”. – Philip Roth

“Το Θέατρο του Σάμπαθ” κυκλοφόρησε για πρώτη φορά στα ελληνικά από τις εκδόσεις Χατζηνικολή, στη μετάφραση του Ανδρέα Β. Βαχλιώτη.

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα…

Ο Φίλιπ Ροθ γεννήθηκε το 1933 στο Νιούαρκ του Νιού Τζέρσεϊ. Σπούδασε αγγλική φιλολογία στα Πανεπιστήμια του philip rothBucknell και του Σικάγο. Διετέλεσε καθηγητής της συγκριτικής λογοτεχνίας στα πανεπιστήμια του Πρίνστον, της Νέας Υόρκης (Hunter College) και της Πενσυλβανίας. Διηύθυνε τη σειρά “Συγγραφείς της άλλης Ευρώπης” στις εκδόσεις Penguin και γνώρισε στο αμερικανικό κοινό συγγραφείς όπως ο Bruno Schulz και ο Μίλαν Κούντερα. Στην Ελλάδα κυκλοφορούν τα έργα του “Το σύνδρομο Πόρτνοϊ”, “Το βυζί”, “Απάτη”, “Πατρική κληρονομιά”, “Το θέατρο του Σάμπαθ”, “Αντίο Κολόμπους”, “Η ζωή μου ως άντρα”, “Αμερικανικό ειδύλλιο”, “Παντρεύτηκα έναν κομμουνιστή”, “Επιχείριση Σάυλωκ”, “Ζούκερμαν δεσμώτης”, “Αντιζωή”, “Κι ό,τι θέλει ας γίνει”, “Το ζώο που ξεψυχά”, “Το ανθρώπινο στίγμα”, “Ο καθηγητής του πόθου”, “Καθένας”, “Η συνωμοσία εναντίον της Αμερικής”, “Φεύγει το φάντασμα”, “Αγανάκτηση”, “H ταπείνωση”, “Νέμεσις”. Ο Φίλιπ Ροθ έχει τιμηθεί με τα βραβεία National Book Award, δύο φορές (“Αντίο, Κολόμπους”, 1960, “Το θέατρο του Σάμπαθ”, 1995), Pulitzer (“Αμερικανικό ειδύλλιο”, 1997), PEN/Faulkner, τρεις φορές (“Επιχείρηση Σάυλωκ”, 1994, “Το ανθρώπινο στίγμα”, 2001, “Καθένας”, 2007), National Book Critics Circle Award, δύο φορές (“Αντιζωή”, 1986, “Πατρική κληρονομιά”, 1991), WH Smith Literary Award (“Το ανθρώπινο στίγμα”, 2001), Prix du Meilleur Livre Etranger (“Αμερικανικό ειδύλλιο”, 2000), Prix Medicis Etranger (“Το ανθρώπινο στίγμα”, 2002), James Fenimore Cooper Prize for Best Historical Fiction (“Η συνωμοσία εναντίον της Αμερικής”, 2005), με το National Medal of Arts (1998) και με το Gold Medal in Fiction της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Γραμμάτων (2001). Έχει λάβει δύο από τα πιο έγκυρα βραβεία PEN: το 2006 το βραβείο PEN/Nabokov για το σύνολο του έργου του και το 2007 το βραβείο PEN/Saul Bellow for Achievement in American Fiction. Το 2011 τιμήθηκε με το διεθνές βραβείο Man Booker International για το σύνολο του έργου του. Ο Ροθ είναι ο μόνος εν ζωή αμερικανός συγγραφέας που τα “Άπαντά” του εκδίδονται σε πλήρη και οριστική έκδοση από τη Library of America.

Κριτικές…

“Αστείo… συγκινητικό, ευφάνταστο, βαθύ… Αριστούργημα”. – Times Literary Supplement 

Η επανακυκλοφορία από τις εκδόσεις Πόλις του αρτιότερου ίσως μυθιστορήματος του Φίλιπ Ρόθ, «Το θέατρο του Σάμπαθ», φέρνει ξανά στην επικαιρότητα τον βίο και την πολιτεία ενός δαιμονικού λογοτεχνικού ήρωα –για κάποιους προκλητική περσόνα του ίδιου του Ροθ–, του Εβραίου κουκλοπαίκτη Μίκι Σάμπαθ. Παρενθετικά, να πούμε εδώ ότι η νέα έκδοση του βιβλίου στη χώρα μας βασίζεται στην παλιά μετάφραση του Ανδρέα Β. Βαχλιώτη (για τις εκδόσεις Χατζηνικολή), αλλά έχει υποστεί τη δημιουργική επεξεργασία της Κατερίνας Σχινά, όπως και κάποιες αλλαγές σύμφωνα με τις υποδείξεις του Ροθ.Ο «Σάμπαθ» πρωτοκυκλοφόρησε στις ΗΠΑ το 1995, τιμήθηκε με το εθνικό βραβείο λογοτεχνίας και όπως έχει δηλώσει επανειλημμένα ο ίδιος ο δημιουργός είναι το αγαπημένο του βιβλίο.
Από το 1995 έως σήμερα, πολλοί κριτικοί έχουν αναρωτηθεί ποιος ακριβώς είναι ο Μίκι Σάμπαθ: Ενας «Γαργαντούας του έρωτα», «ένας σύγχρονος Μαρκήσιος ντε Σαντ» ή ένας «ερωτοχτυπημένος Σάιλοκ»;
Θα λέγαμε ότι και οι τρεις εκδοχές για τον ήρωα τον υποτιμούν, παραμένοντας, ως ένα βαθμό, στην επιφάνεια των σεξουαλικών του πράξεων και αγνοώντας τον βαθιά αντισυμβατικό και υπαρξιακό του λόγο, όπως επισημαίνει και ο κριτικός Χάρολντ Μπλουμ.
Εβραίος, καλλιτέχνης, σεξιστής και μισογύνης (για τις φεμινίστριες), χρόνια ασθενής, αποτυχημένος επαγγελματικά, ο 64χρονος Μίκι Σάμπαθ βρίσκει καταφύγιο στην αγκαλιά της μητρικής Ντρένκα, που αν και παντρεμένη δέχεται να ικανοποιεί κάθε του βίτσιο. Η ικανοποίηση που εισπράττει από αυτή την παράνομη σχέση αντισταθμίζει όλες τις σκληρές δοκιμασίες που υφίσταται στην άστατη καθημερινότητά του. Η Ντρένκα είναι ο μεγάλος μαστός που εξακολουθεί να τον τρέφει και να τον κρατά στη ζωή. Ο αιφνίδιος θάνατός της από καρκίνο θα είναι για τον Μίκι μια δεύτερη ορφάνια, αλλά και ένας ακόμη θάνατος προσφιλούς προσώπου που θα στοιχειώσει κάθε του σκέψη. Γιατί ο Μίκι κουβαλά αθεράπευτο μέσα του το τραύμα της πρώτης απώλειας, αυτής του μεγαλύτερου αδελφού του Μόρτι.
«Ο πιο καλός μεγάλος αδελφός στον κόσμο» κατατάχθηκε το 1942 στην αεροπορία και δύο χρόνια αργότερα σκοτώθηκε στις Φιλιππίνες. Το άγγελμα του χαμού του θα κόψει στα δύο τη ζωή της οικογένειας Σάμπαθ. Η μητέρα, σχεδόν μισότρελη, δεν θα συνέλθει ποτέ πια και ο μικρότερος γιος, με το βάρος του επιζώντα, θα μεγαλώσει μέσα στη γενική αδιαφορία.
Βλάσφημος, αιρετικός Η ενηλικίωσή του θα συμπέσει με την ανακάλυψη του καλλιτεχνικού του ταλέντου στο κουκλοθέατρο. Ενός θεάτρου όμως για ενηλίκους, με σκηνές βλάσφημες, αιρετικές, πολιτικά ενοχλητικές. Νεαρός θα ιδρύσει το «Ασεμνο θέατρο του Μανχάταν» και θα διαγράψει μια επιτυχημένη πορεία, ώς τη στιγμή που θα δεχθεί τις πρώτες μηνύσεις για προσβολή της δημοσίας αιδούς. Η εξαφάνιση της πρώτης του συζύγου θα του δώσει τη χαριστική βολή. Θα εγκαταλείψει απογοητευμένος τη Νέα Υόρκη και δεν θα επανέλθει, παρά μόνον όταν τον προσκαλέσει ο νεανικός του φίλος Νόρμαν, επιτυχημένος πια, στο πολυτελές διαμέρισμά του. Κι εκεί, μπροστά στην προσωποποίηση του αμερικανικού ονείρου, «ο φασουλής του κουκλοθεάτρου», ανήμπορος να αποδεχθεί τη δική του σωματική και κοινωνική κατάπτωση, αποφασίζει να αυτοκτονήσει, αφού όμως πρώτα εκπληρώσει τις δύο τελευταίες του επιθυμίες: Να αγοράσει έναν τάφο δίπλα στο μνήμα των γονιών του και να βρει το «μαύρο κουτί» της οικογενειακής του τραγωδίας, το χαρτόκουτο εκείνο όπου φυλάσσονται τα προσωπικά αντικείμενα του αδικοχαμένου αδελφού του –φωτογραφίες, τιμαλφή, επιστολές–, με τα οποία ευελπιστεί να ξορκίσει τη λήθη.
Ολα όσα μισούσε Το κεφάλαιο όπου ο ήρωας περιπλανιέται στο εβραϊκό κοιμητήριο αναζητώντας τους τάφους των προγόνων του, δηλαδή όλων εκείνων που καθόρισαν την ταυτότητά του, μα παράλληλα παζαρεύει κι ένα μικρό κομμάτι γης που θέλει να αγοράσει για τελευταία κατοικία, είναι ίσως από τα κορυφαία κείμενα της σύγχρονης αμερικανικής πεζογραφίας. Ο δε διάλογός του με τους δύο φύλακες συναγωνίζεται επάξια τον διάλογο του Αμλετ με τους δύο νεκροθάφτες στο ομώνυμο δράμα του Σαίξπηρ. (Η σκηνή στο νεκροταφείο επαναλαμβάνεται από τον Ροθ και στη νουβέλα του «Καθένας», το 2006.)
Ο λόγος που αρθρώνει ως υποψήφιος αυτόχειρας ο Σάμπαθ δεν είναι καταθλιπτικός και αποχαιρετιστήριος, μα ιδιαίτερα οργισμένος και καταγγελτικός για τον κοινωνικό του περίγυρο. Ετσι μπορούμε να κατανοήσουμε ευκολότερα και την αναβολή της αυτοκτονίας του στο τέλος. «Πώς να έφευγε; Πού να πήγαινε; Ολα όσα μισούσε ήταν εδώ».
Ο φιλήδονος Μίκι Σάμπαθ, που μεγάλωσε στο Νιούαρκ του ’30 και ανδρώθηκε στο Μανχάταν του ’50, το εβραιόπουλο που δοξάστηκε από το κοινό για την άσεμνη τέχνη του και μισήθηκε από τους ομοθρήσκους του για τον ίδιο λόγο, ο καλλιτέχνης που αμφισβήτησε την Αμερική της πολιτικής ορθότητας και της αέναης αφθονίας, έχει το ψευδώνυμο Φίλιπ Ροθ.  – Νίκος Δαββέτας, kathimerini.gr, 24-11-13

Rate this post

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

x

Check Also

«Η μεγαλύτερη εφεύρεση: Η υπέροχη ιστορία της γραφής» της Silvia Ferrara

«Η μεγαλύτερη εφεύρεση: Η υπέροχη ιστορία της γραφής» της Silvia Ferrara

To βιβλίο αυτό είναι η ιστορία μιας εφεύρεσης που εξακολουθεί να περιβάλλεται από μυστήριο: της γραφής. Είναι σήμερα σχεδόν βέβαιο ...